บทที่ 5 กระบวนการพัฒนาตนเอง

 

1.แนวคิดพื้นฐานในการพัฒนาตนเอง

1.1    มนุษย์ทุกคนมีเอกลักษณ์ มีศักยภาพ มีคุณค่าในตนเองทุกคนสามารถฝึกหัดพัฒนาได้ในทุกเรื่อง

1.2    ไม่มีใครสมบูรณ์ไปหมดทุกด้าน จนไม่สามารถพัฒนาได้อีก

1.3    ไม่มีใครรู้จักตัวเองได้ดีเท่าตัวเอง

1.4    อุปสรรคในการปรับปรุงและพัฒนาตนเอง คือการที่บุคคลไม่ยอมปรับเปลี่ยนวิธีคิด ไม่ฝึกทักษะใหม่ ๆ ที่จำเป็น

1.5     การพัฒนาตนเองทำได้ทุกเวลา

 

2.หลักการพัฒนาตนเอง

2.1    หลักการพัฒนาตนเองเชิงการแพทย์

ข้อสรุประบบต่าง ๆ ในร่างกาย เพื่อเป็นแนวทางการปรับปรุงและพัฒนาตนเอง

1.ระบบไหลเวียนเลือด  อวัยวะที่สำคัญได้แก่ หัวใจ หลอดเลือด และเลือด หน้าที่ ช่วยให้มีการไหลเวียนเลือดอย่างรวดเร็วไปสู่เนื้อเยื่อทั่วร่างกาย

2.ระบบหายใจ ได้แก่ จมูก ลำคอ กล่องเสียง หลอดเลือด หลอดลม ปอด หน้าที่ แลกเปลี่ยนคาร์บอนไดอ๊อกไซด์และออกซิเจน

3.ระบบย่อยอาหาร ได้แก่ ปาก ลำคอ หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้

ต่อมน้ำลาย ตับอ่อน ตับและถุงน้ำดี

หน้าที่ ย่อยและดูดซึมอาหาร เกลือแร่และน้ำ

4.ระบบขับถ่าย ปัสสาวะ ประกอบด้วย ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ ท่อปัสสาวะ  หน้าที่ ควบคุมส่วนประกอบของพลาสมาและขับถ่าย สารอินทรีย์ เกลือแร่ และน้ำออกจากร่างกาย

5.ระบบกล้ามเนื้อและกระดูก ได้แก่

กระดูกอ่อน กระดูก เอ็น ข้อต่อและ

กล้ามเนื้อลาย  หน้าที่ ช่วยในการทรงตัว การเคลื่อนไหว

6. ระบบภูมิคุ้มกัน ได้แก่ เม็ดเลือดขาว ท่อน้ำเหลือง ต่อมน้ำเหลือง ม้าม ต่อม

ไทมัส  มีหน้าที่ ป้องกันร่างกายจากสิ่งแปลกปลอม

  7. ระบบประสาท ได้แก่ สมอง    ไขสันหลัง เส้นประสาทส่วนปลาย  หน้าที่ ควบคุม ประสานงานการทำงานส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

  8. ระบบต่อมไร้ท่อ ได้แก่ ต่อมอวัยวะที่หลั่งและสร้างฮอร์โมน หน้าที่ ควบคุมประสานส่วนภายในร่างกาย

  9. ระบบผิวหนัง ได้แก่ ผิวหนังบุคคลหน้าที่ ป้องกันภัยอันตรายจากภายนอก ควบคุมการเสียน้ำจากร่างกายและ

 ควบคุมอุณหภูมิของร่างกายให้เป็นปกติ

 10. ระบบสืบพันธุ์ ได้แก่ เซลส์สืบพันธุ์ ( อสุจิหรือรังไข่) หน้าที่สร้างเซลส์สืบพันธุ์ ปรับสภาพมดลูกในเพศหญิงให้เหมาะสมกับตัวอ่อนและทารกในครรภ์

 

         การศึกษาสรีรวิทยาทางการแพทย์ มีจุดมุ่งหมายสำคัญคือ การรักษาชีวิตบุคคลดำรงอยู่ได้ตามปกติ เนื่องจากระบบควบคุมสมดุลยภาพในร่างกายเป็นปกติ

 

 

 

เทคนิคการพัฒนาตนเองเชิงการแพทย์

 

1.หมั่นสำรวจตรวจร่างกายทั้งภายในและภายนอก

2.ป้องกันตนเองและสร้างภูมิคุ้มกันภัยจากโรคต่าง ๆ

3.ส่งเสริมความแข็งแรงของร่างกายและจิตใจ

4.หมั่นออกกำลังกายทุกส่วนของร่างกาย

5.มองโลกในแง่ดี

 

 

2.2    หลักการพัฒนาตนเองตามแนวคิดจิตวิทยาพฤติกรรมนิยม

พฤติกรรมที่เป็นปัญหาของบุคคลอันเนื่องจากการเรียนรู้ ได้แก่

1.พฤติกรรมเกี่ยวกับบุคลิกภาพ

-       ดื้อเงียบ ( Passive – aggressive personality)

-       ถอยหนี ( Avoidant personality)

-       ย้ำคิดย้ำทำ ( Obessive – compulsive personality)

2.พฤติกรรมการแสดงออก

-       อันธพาลต่อต้านสังคม

-       พฤติกรรมทำลาย

 

3.พฤติกรรมขาดวุฒิภาวะ

-       การแสดงออกไม่เหมาะสมกับวัย

4.พฤติกรรมอันเนื่องจากการเรียนรู้ที่ผิดพลาดในสังคม

-       การหยุดชะงักทางการรับรู้

5.พฤติกรรมที่เกิดจากสภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้อต่อการพัฒนา

-       การเลียนแบบตัวแบบที่ผิด

 

       การเกิดพฤติกรรมอันเนื่องมาจากการเรียนรู้ การวางเงื่อนไข และการเรียนรู้ทางสังคม

 

 

เทคนิคการพัฒนาตนเอง

ตามแนวพฤติกรรมนิยม

                                                         

                    มุ่งปรับพฤติกรรม

 

การควบคุมตนเอง

                         ( Self Control)

 

2.3    หลักการพัฒนาตนเองตามแนวพุทธศาสตร์

วิธีการพัฒนาชีวิตที่ยั่งยืน

1.ทมะ  - การขัดเกลานิสัย

การรู้จักข่มใจ  การฝึกปรับปรุงตนเอง

 

2.     สิกขา – การศึกษาเพื่อรู้จัก

                      เลือกใช้ประโยชน์

        ทาน-      การมีจิตใจช่วยเหลือ

                       เกื้อกูล

        ศีล –       การไม่เบียดเบียนผู้อื่น

                        ภาวนา – การฝึกจิต 

                       และปัญญา

3.ภาวนา- การพัฒนา

         กายภาวนา – การพัฒนากาย

         ศีลภาวนา – ปรับปรุงการกระทำ

         จิตตภาวนา – การพัฒนาจิตใจ

        ปัญญาภาวนา – การพัฒนา

                                  ปัญญา

 

              

เทคนิคการพัฒนาตนเอง

ตามแนวพุทธศาสตร์

1.รู้จักหาแหล่งความรู้และแบบอย่างที่ดี

2.รู้จักจัดระเบียบชีวิต

3.มีแรงจูงใจในการสร้างสรรค์

4.ปรับทัศนคติและค่านิยมให้เหมาะสม

5.มีสติ กระตือรือร้น ตื่นตัวทุกเวลา

6.รู้จักแก้ปัญหาและพึ่งตนเอง

 

 

 

              ขั้นตอนการพัฒนาตนเอง

 

ขั้นที่1 การสำรวจ-พิจารณาตนเอง

ก.             เกี่ยวกับร่างกาย

1.พิจารณาสุขภาพร่างกาย

2.กิริยาท่าทาง

3.บุคลิกภาพโดยรวม

ข.            อารมณ์และจิตใจ

1.สุขภาพจิต

2.นิสัยใจคอ

3.การควบคุมตน-การมีวินัยในตนเอง

  ค. พัฒนาการทางสังคม

                        1. ความสามารถในการ             

                           ติดต่อสื่อสาร

                         2. พฤติกรรมการแสดงออก

                         3. ความสัมพันธ์กับผู้อื่น

ง. เกี่ยวกับสติปัญญา

                        1. ความรู้ทั่วไป

                         2. การตัดสินใจ

                          3. ความสามารถพิเศษ

ขั้นที่ 2 การวิเคราะห์จุดเด่น-จุดบกพร่อง

 

ขั้นที่ 3 การกำหนดปัญหาและพฤติกรรมเป้าหมาย

 

ขั้นที่ 4 การรวบรวมข้อมูลพื้นฐาน

 

ขั้นที่ 5 การเลือกเทคนิคและการวางแผนปรับปรุงตนเอง

 

ขั้นที่ 6 การทดลองปรับปรุงและพัฒนาตนเอง

 

ขั้นที่ 7 การประเมินและขยายผลการพัฒนาตนเอง

 

 

ผลของการพัฒนาตนเอง

 

 

1.ผลดีต่อตนเอง

2.ผลดีต่อคนอื่น

3.ผลดีต่อหน่วยงาน

 

การสร้างโปรแกรมการปรับปรุงและพัฒนาตนเอง

1.ทบทวนยอมรับแนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาตนเอง

2.สำรวจและนำเสนอผลการสำรวจพิจารณาตนเองด้านต่าง ๆ

3.วิเคราะห์และสรุปผลการวิเคราะห์พฤติกรรมที่ต้องพัฒนา

4.กำหนดพฤติกรรมเป้าหมายที่ชัดเจน

5.เลือกวิธีการหรือเทคนิคในการปรับปรุงพัฒนาตนเอง

6.กำหนดแผนในการปรับปรุงพัฒนาตนเอง

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


toc | return to top | previous page | next page

 

 

 

 

 

Click to close